Από το 'Chasm', στο Dunedin: η επιστροφή

Χορταστικό -από άποψη φωτογραφιών- το σημερινό ποστ, που είναι το πιο πρόσφατο από την ενότητα "Καλοκαιρινές διακοπές", και έπρεπε οπωσδήποτε να τελειώσει αυτή η παρουσίαση των τοπίων της Fjordland (Fiordland- όπως είναι ο 'ΝΖηλανδικός' τρόπος γραφής, αυτής της περιοχής). Και επειδή είναι αλλιώς να παραθέτεις απλώς εικόνες που θα μπορούσες να ψαρέψεις από το νετ, και αλλιώς να 'αποδεικνύεις' πως όντως ήσουν εκεί ο ίδιος, οπότε παραθέτω και 2 'σπιτικά' βιντεάκια, το μεγαλύτερο σε διάρκεια ανέβηκε χθες στο utube, και παρόλο που έχουν κάποια προβληματάκια στον ήχο (λόγω βλάβης της ψηφιακής (όπως έχω ενημερώσει και σε παλιότερο ποστ) είναι ωστόσο ενδεικτικά της περιοχής του 'Χάσματος' του ποταμού Cleddau...
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=4eq_Zm6A90Q#t=0s


Μία επεξηγηματική ταμπέλα, μόλις έξω από το Milford Sound: ο ποταμός Cleddau σπάει συχνά τα αναχώματα και πλημμυρίζει σε αυτό το σημείο -πολύ κοντά στο μικρό αεροδρόμιο της περιοχής-, και η κοίτη του διαμορφώνεται αναλόγως, με διαπλάτυνση της κοίτης/αμμοληψίες, ενίσχυση των όχθων και άλλες ενέργειες...
Στο "Χάσμα" (The Chasm) , ένα πραγματικό χάσμα διαμορφωμένο από την εκκωφαντική ροή του ποταμού Cleddau που επίσης σε αυτό το σημείο παρουσιάζει και έναν μικρό καταρράχτη που δυστυχώς δεν είναι ικανοποιητικά ορατός από το μονοπάτι, ενώ και η πρόσβαση από την πετρώδη κοίτη είναι πολύ επικίνδυνη, και τα φαγωμένα βράχια είναι πολύ γλιστερά...Ωστόσο βγάλαμε πολλές φωτό και κάμποσα βίντεο, 2 από αυτά, βρίσκονται στην κορυφή του ποστ...
Πίσω στο κατάλυμά μας, στο Te Anau: αυτό το τιμολόγιο ήταν καρφιτσωμένο στη ρεσεψιόν του ξενοδοχείου, το φωτογράφησα κυρίως από περιέργεια. Λυπήθηκα μόνον που δεν φωτογράφησα κι άλλες παρόμοιες μπροσούρες, ωστε να έχω μια συνολική άποψη επί του θέματος...
Δίπλα στις όχθες της Te Anau: Μου θύμισε απίστευτα την προπέρσυνή μας επίσκεψη στη λίμνη Taupo...Μόνον που αυτή η λίμνη δεν είναι ηφαιστειογενής, όπως η Taupo, η οποία -με έκταση επιφανείας 616 τετραγωνικά χιλιόμετρα,- αποτελεί ένα από τα 6 υπερηφαίστεια του πλανήτη...
Σκοτεινός καιρός -φυσικά- και ήμασταν ιδιαίτερα τυχεροί που δεν συναντήσαμε κάποια ισχυρή βροχόπτωση κατά την διάρκεια του ταξιδιού μας, αλλά καταφέραμε να πάμε και να γυρίσουμε σχεδόν ολόστεγνοι :)
Το σύμβολο της περιοχής της λίμνης, το σπανιότατο πουλί Takahe (Porphyrio hochstetteri ) , το οποίο μετρά μόλις 224 πουλιά σε ολόκληρη τη ΝΖ, και με το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού τους (130 άτομα) ζει στην περιοχή της Te Anau, που αποτελεί μέρος του Εθνικού πάρκου της Fiordland...
Το είδος θεωρούνταν οτι είχε εξαφανιστεί ήδη από το 1898, αλλά ξανα-ανακαλύφθηκε το 1948, σε αυτήν την περιοχή. Αν και ο πληθυσμός του αρχικά ήταν πολύ στιβαρός, έφτασε για 2η φορά στο χείλος της ολικής εξαφάνισης, καθως εισήχθηκαν στην περιοχή κόκκινα ελάφια -ως θηράματα- τα οποία αναπαράχθηκαν εκτός ελέγχου και προκάλεσαν τη συρρίκνωση των ενδιαιτήματων του είδους, το οποίο είναι αυστηρά φυτοφάγο...
Προς τη λίμνη Manapouri, που φιλοξενεί και ένα από τα μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της ΝΖ, το οποίο είναι υπόγειο και βρίσκεται 200 μέτρα κάτω από τη στάθμη της λίμνης. Επειδή δεν είχαμε σκοπό να το επισκεφτούμε, δεν μάθαμε τιμές εισιτηρίων κλπ, αλλά από μια βιαστική ματιά που έριξα την ώρα που έστηνα το ποστ, είδα οτι οι κρατήσεις γίνονται μέσω τουριστικών πρακτορείων της περιοχής, που δεν κοινοποιούν το κόστος επίσκεψης στα site τους ...
Δίπλα στη λίμνη Manapouri...Το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο ξεκίνησε να κατασκευάζεται το 1963 και ολοκληρώθηκε το 1972, και κατα τη διάρκεια των εργασιών συνολικά 16 εργάτες έχασαν τη ζωή τους σε διάφορα εργατικά δυστυχήματα... Μέχρι το 2002 υπήρχε μεγάλος κίνδυνος να πλημμυρίσουν οι εγκαταστάσεις, λόγω του τεράστιου όγκου νερού που διαχειριζόταν το εργοστάσιο, τελικά διανοίχτηκε ακόμα ένα τούνελ απορροής, που ανακούφισε την όλη κατασκευή, ενώ αξίζει να αναφερθεί οτι το εργοστάσιο αρχικά ιδρύθηκε ώστε να τροφοδοτεί με ηλεκτρικό ρεύμα την μονάδα επεξεργασίας βωξίτη/αλουμινίου στο ακρωτήριοTiwai, στο Bluff, η οποία θεωρείται η 2η πιο ρυπογόνα επιχείρηση της ΝΖ (άσχετο)...

Στον δρόμο της επιστροφής: η ιστορική τσιμεντένια γέφυρα της Balcloutha...
Καθοδόν προς το Dunedin: ερημιά...
Μέσα στο Dunedin: Το ωραιότατο αυτό Morris ήταν παρκαρισμένο σε μια διπλανή στοά του εργοστασίου της σοκολάτας Cadburry's...
Τηλεφωνικοί θάλαμοι, μπροστά στο δημαρχείο της πόλης...
Από το κίνημα "Occupy Dunedin", το οποίο μετρούσε ήδη 68 μέρες όταν περάσαμε εμείς από 'κει...Ειλικρινά δεν έχω ιδέα τί κάνουν τώρα, αλλά τουλάχιστον μέχρι τις 27/1/2012 -οπότε και ένα πιτσιρίκι σφήνωσε κατα λάθος το πόδι του στην πλαϊνή περίφραξη και το απελευθέρωσε η πυροσβεστική- ήταν ακόμα εκεί...
Ο σιδηροδρομικός σταθμός, σε μακρινή και κοντινή λήψη...Το Dunedin θυμίζει σε πολλά στοιχεία το προσεισμικό Christchurch και δυστυχώς αν συμβεί κάτι παρόμοιο και εδώ, τα αποτελέσματα θα είναι αναλόγως δυσάρεστα... Ας ελπίσουμε οτι τίποτα δεν θα συμβεί, επειδή η πόλη είναι πολύ όμορφη και ιδαιτέρως "ζωντανή", λόγω του φοιτητόκοσμου που σπουδάζει εκεί...
...και το χριστουγενιάτικο δέντρο της πόλης...Μην κοιτάτε που η ανάρτηση ανέβηκε Μάρτιο, εγώ τα Χριστούγεννα πήγα, και σας δείχνω φωτό από τότε!
Και δύο από τα πιο όμορφα κτίρια της πόλης- και έχει πολλά! Ευτυχώς έχω μεγάλο φωτογραφικό αρχείο ΚΑΙ από το Dunedin...
Στο επόμενο δεν ξέρω ακόμα τί θα βάλω...Επίκειται μόνιμη επιστροφή μας στην Ελλάδα, ή μεταφορά μας στο Wellinghton, οπότε λέω να αφήσω για λίγο το μπλογκ και να ασχοληθώ και με άλλα πράγματα...Βέβαια, ποτέ μην λες ποτέ, δεν ξέρεις τί γίνεται (που λέει και ένα τραγουδάκι), αλλά όπως και νά 'χει, εδώ θα είμαστε και θα τα λέμε...Μπορεί να επιστρέψω στις αναρτήσεις νωρίτερα, απ' όσο υπολογίζω...
Φιλιά!

Επίλογος


Οι Αμαζόνες γύρισαν αποδεκατισμένες στα Θεμίσκυρα. Τα μισά καράβια μόνο έφτασαν στο λιμάνι της πρωτεύουσας της Αμαζονίας, όπου υποτίθεται θα έφταναν νωρίτερα από το στρατό, για να προετοιμάσουν την άφιξη της διαδόχου. Το πλοίο της Κλήτης χάθηκε κι εκείνο, όταν μια τρομερή κακοκαιρία χτύπησε την αρμάδα και τη διασκόρπισε, μέσα στον Εύξεινο Πόντο, και έξω ακόμα από τη Προποντίδα, στο Αιγαίο, και στη λεκάνη της Μεσογείου. Πολύ αργότερα, ο αγαπημένος της γιος, ο Καύλωνας, την εντόπισε ζωντανή, μαζί με πολλές από τις γυναίκες, σε μία ακτή της Νότιας Ιταλίας. Στον τόπο αυτό, ίδρυσαν μαζί μία πόλη, την Καυλωνία, και εκεί τελείωσε η ζωή της, πολεμώντας να εξασφαλίσει στον γιο της, την αυτονομία της περιοχής, ενάντια στους αυτόχθονες λαούς που...
διεκδικούσαν την ανακατάληψή της. (Σε αντίστοιχη μάχη, πολλά χρόνια μετά, πάνω στο άνθος της ηλικίας της και παρθένα, σκοτώθηκε η κόρη του Καύλωνα, συνονόματη με τη διάσημη Αμαζόνα γιαγιά της, η Κλήτη Β’).
Ανώνυμες Αμαζόνες (και βεβαίως όχι η Δηριμάχεια, η οποία κατά τον Κόιντο Σμυρναίο, σκοτώθηκε από τον Διομήδη)δυο μέρες μετά τη μάχη στην Τρωάδα, οργάνωσαν στάση, και κατόρθωσαν να αποκόψουν το καράβι από την άγκυρά του, με αποτέλεσμα οι Αιτωλοί να χάσουν το πλοίο τους, και φυσικά τις πολύτιμες αιχμάλωτές τους. Το καράβι, παρασυρμένο από την ίδια θύελλα που χτύπησε και το στόλο των γυναικών, βγήκε στην Κριμαία, στο κέντρο σχεδόν του Σκυθικού Βασιλείου, και για μερικά χρόνια, οι γυναίκες, προσπάθησαν να διατηρήσουν τα ήθη και τα έθιμα των Αμαζόνων, τη λατρεία της Αρτέμιδας και το φεγγάρι της κυνηγού, τη σελήνη ή maza, από την οποία προέρχεται (κατά μια έννοια και ετυμολογικά) το όνομά τουςΣύντομα όμως αναγκάστηκαν να αναζητήσουν τρόπους συμβίωσης με γειτονικό Σκυθικό λαό, και κατέληξαν στη λύση των μεικτών γάμων, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο, μία σχετική αυτονομία και σεβασμό, και διαιώνιση για μεγάλο διάστημα, των λατρειών και των συνηθειών τους. 
[Ο μύθος επιζεί στον Ηρόδοτο και αναφέρεται στις περιπέτειες του Ηρακλή στην Αμαζονία και τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά την απαγωγή της Ιππολύτης/Αντιόπης από τον Θησέα. Πρίν από την άφιξή τους μέσω ξηράς στην Αττική, αποπειράθηκαν να προσεγγίσουν την Ελλάδα χρησιμοποιώντας πλοία...Καθώς ήταν άσχετες -σύμφωνα με τον Ηρόδοτο- με τα ναυτικά θέματα, έχασαν το έλεγχο του καραβιού και προσάραξαν κάπου στην Κριμαία...Εκέι αναμείχθηκαν με τον ντόπιο πληθυσμό, με επιμειξίες). Ονομάστηκαν Σαυρομάτες Σκύθες (ή κατά μια επιστημονική έρευνα: Σαρμάτες/Σκύθες). Τα αρχαιολογικά ευρήματα που βρέθηκαν στις συγκεκριμένες περιοχές, επιβεβαιώνουν -εν μέρει- το μύθο].
Ο Αχιλλέας εξιλεώθηκε για το θάνατο του Θερσίτη, από τον Οδυσσέα, στο νησί της Τενέδου. Γύρισε στην Τρωάδα τη στιγμή που πέθαινε ο Αντίλοχος, χτυπημένος θανάσιμα από τον Αιθίοπα Μέμνονα, όταν στη προσπάθειά του να προστατεύσει τον πατέρα του από τον ισχυρότερο από αυτόν αντίπαλο, έκανε το σώμα του ασπίδα, μεταξύ εκείνου και του Μέμνονα. Ο Πηλείδης σκότωσε τον Μέμνονα στη διάσημη μονομαχία που ακολούθησε (έπος της Αιθιοπίδας), αλλά ελάχιστη ώρα μετά, πέθανε κι εκείνος, τοξεμένος στη φτέρνα από βέλος του Πάρη, οδηγημένο από το χέρι του Απόλλωνα. Ο Μενέσθιος, ο Αλκιμέδωντας, ο Πείσανδρος, ο Εύδωροςσχεδόν όλη η έμπιστη φρουρά του δηλαδήκαθώς και πλήθος άλλων Ελλήνων αρχηγών και πολεμιστών, όπως και αμέτρητοι Τρώες, σκοτώθηκαν πάνω στη μάχη για τη διεκδίκηση του σώματός του. Δεκαεφτά μέρες τον έκλαιγαν και την δέκατη όγδοη τον έκαψαν, και οργανώθηκαν άθλα στη μνήμη του.
Ο Αίας αυτοκτόνησε, με το σπαθί που του είχε δωρίσει ο Έκτορας, προσβλημένος από την παραχώρηση στον Οδυσσέα, των αρμάτων του Αχιλλέα. Ο Τεύκρος, ίσα που πρόλαβε να μην ατιμασθεί το σώμα του αδελφού του, και φρόντισε για την λιτή ταφή του, στο ακρωτήρι του Ροιτείου, κοντά στις δρακοσπηλιές ή κατά έναν μύθο, μέσα σ’ αυτέςΟ πατέρας του τον αποκλήρωσε και τον έδιωξε, όταν έφτασε στη Σαλαμίνα, κάνοντας τον Ευρυσάκη, το γιο του Αίαντα και της Τέκμησσας, κληρονόμο του θρόνου του. Αποδιωγμένος, έφτασε μετά από πολλές περιπέτειες στην Κύπροκαι εκεί ίδρυσε τη Σαλαμίνα της Κύπρουκαι ο Βασιλιάς Κινύρας τον πάντρεψε με μία από τις κόρες του και του παραχώρησε ένα μέρος του Βασιλείου του.
Η Βρισηίδα είναι άγνωστο τι απέγινε. Οι μύθοι τη θέλουν να απέδωσε τις ταφικές χοές πάνω από τον τύμβο του, όπου τα κόκκαλά του θάφτηκαν μαζί με τα οστά του Πατρόκλου, μαζί στη χρυσή λάρνακα της Θέτιδας, αλλά μετά τα ίχνη της χάνονται.
Ο Φοίνικας μαζί με τον Οδυσσέα, πήγαν στη Σκύρο και έφεραν από εκεί τον Νεοπτόλεμο, στον οποίο ο Λαερτιάδης παρέδωσε τα όπλα του πατέρα του. Τα ίδια όπλα αυτά, μετά την πτώση του Ιλίου, ο γιος του Αχιλλέα, αφιέρωσε στο ναό της Αθηνάς (και αργότερα τα αφαίρεσε από 'κει ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος)Στην επιστροφή προς τη Τρωάδα, ή κατόπιν συνεννοήσεως με τους Ατρείδες και με τη συμμετοχή του Οδυσσέα και του Διομήδη (κατά τον Ευριπίδη) σταμάτησαν στην Ίμβρο, και πήραν τον εγκαταλειμμένο Φιλοκτήτη μαζί τους. Ο Πύρρος, τέθηκε επικεφαλής των Μυρμιδόνων, και ο Φιλοκτήτης γιατρεύτηκε από το τραύμα του, και αργότερα σκότωσε τον Πάρη, με τα δηλητηριασμένα βέλη και το τόξο του Ηρακλή που βρίσκονταν στην ιδιοκτησία του.
Η Ελένη μετά το θάνατο του Αλέξανδρου, δόθηκε ως σύζυγος στον Δηίφοβο, ενώ ο Έλενος, δυσαρεστημένος από την επιλογή του πατέρα του, εγκατέλειψε την πόλη και κατέφυγε στο βουνό, όπου αργότερα αιχμαλωτίστηκε από τον Οδυσσέα. Παραδόθηκε για φύλαξη (ως όμηρος) στον Νεοπτόλεμο, που τον φιλοξένησε στο στρατόπεδο των Μυρμιδόνων με τιμή και σεβασμό, και αργότερα αναπτύχθηκε φιλία ανάμεσά τους, σε σημείο να διακυβερνούν από κοινού, στον λαό των Μολοσσών, στην Ήπειρο (Αινειάδα Βιργιλίου).
Το Ίλιον έπεσε, αφού ο Οδυσσέας συνέλαβε το σχέδιο του Δούρειου Ίππου και ο Επειός τον κατασκεύασε, και η σφαγή και η άλωση συντελέστηκε μία βραδιά του Φθινοπώρουπιθανότατα (κατά τους διάφόρους μελετητές που αποδέχονται τον Τρωικό πόλεμο ως ιστορικό γεγονός) την 5η Οκτωβρίου του 1185 π.ΧΟ Μενέλαος, μπήκε από τους πρώτους στην Πέργαμο και όπως είχε σκοπό, εισέβαλε στο σπίτι που ζούσε η Ελένη μαζί με το νέο της σύζυγο, και έξαλλος από οργή, τον κομμάτιασε. Βλέποντάς όμως τη γυναίκα του μετά από τόσα χρόνια, και ενθυμούμενος τις αναφορές του Οδυσσέα, τη συγχώρεσε αυτομάτως για όλα, και την έφερε στη σκηνή του.
Η Κασσάνδρα, αφού φώναξε και ικέτεψε τον πατέρα και τα αδέλφια της να μην πάρουν το Ξύλινο άλογο μέσα στα τείχη, φυλακίστηκε μέσα στο παλάτι ώστε να μην καταστρέψει την γιορτή που στήθηκε στην πόλη με τις κραυγές της και τις μαντείες της, και την κρίσιμή στιγμή της άλωσης, κατέφυγε ως ικέτιδα, στο ιερό της Αθηνάς της Περγάμου. Ο Αίας του Οϊλέως, καταπάτησε τον ιερό χώρο και τη βίασε μπροστά στο άγαλμα της Θεάς, το οποίο μάλιστα γκρέμισε από το βάθρο του. Οι Έλληνες θέλησαν να τον σκοτώσουν για την ασέβειά του, προς την Αθηνά και την ιέρειά της, αλλά εκείνος ζήτησε καταφύγιο στον ίδιο αυτό ναό που είχε μολύνει, και οι Αχαιοί δε θέλησαν να τον μιάνουν περισσότερο. Στη συνάντηση όπου οι αρχηγοί του στρατού κλήθηκαν να συζητήσουν τα της μοιρασιάς των αιχμαλώτων και το θέμα της επιστροφής, ο Αγαμέμνονας απαίτησε και πέτυχε να του παραδοθεί η κόρη του Πριάμου για ερωμένη του, ανάμεσα στα άλλα λάφυραπου όπως λένε οι τραγικοί ποιητέςτην ερωτεύτηκε κεραυνοβόλαΚαθώς σχεδόν όλοι οι αρχηγοί προσήλθανοινοβαρείς σε αυτήν τη συνέλευση, η παρεξήγηση δεν άργησε να γίνει, οι Ατρείδες λογόφεραν και ο στρατός μοιράστηκε στα δύο και έφυγαν διαφορετικές ημερομηνίες. Ο Μενέλαος έφυγε αμέσως, ενώ ο αδελφός του προτίμησε να παραμείνει μερικές μέρες ακόμη στην Τρωάδα, ώστε να επιβλέψει την άλωση και να συγκεντρώσει τα λάφυρα που ήθελε. Και βεβαίως τους Ατρείδες καθώς και όσους θέλησαν να τους ακολουθήσουν, τους περίμεναν διαφορετικές τύχες (Νόστοι).
Όμως η Θεά Αθηνά πήρε σύντομα την εκδίκησή της από τον Αίαντα τον Οϊλεϊδη και την ασέβειά του, όταν καθώς ναυάγησαν τα πλοία του στον Καφηρέα κατά το ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα, ο Ποσειδώνας, θυμωμένος με την αλαζονεία του και τους περιφρονητικούς λόγους του προς την Θεϊκή ανιψιά του με την οποία ήταν σύμμαχοι και συμπαραστάτες των Ελλήνων, στα χρόνια του Τρωικού πολέμου, χτύπησε τη Γυρόπετρα με την τρίαινά του, όπου εκείνος είχε καταφύγει, και τον έστειλε στον πάτο της θάλασσας. Ο Αγαμέμνονας έφτασε στις Μυκήνες, αλλά εκεί, και εκείνος και η ακολουθία του, αλλά και η δύστυχη Κασσάνδρα, δολοφονήθηκαν από τον Αίγισθο και τη Κλυταιμνήστρα. Τα σώματά τους ρίχτηκαν γυμνά σε μια χαράδρα, χωρίς τάφο και νεκρικές φροντίδες, και κρυφά και πρόχειρα, τους έθαψαν οι χωρικοί. Εφτά χρόνια μετά, ο Ορέστης επέστρεψε από την Αθήνα και σκότωσε μητέρα και εραστή, την ίδια ακριβώς ημέρα που έφτανε επιτέλους ο Μενέλαος στην Ελλάδα, μαζί με την Ελένη και με πέντε μόλις από τα πενήντα καράβια του, αλλά βαθύπλουτος, πίσω στην πατρίδα του.
Ο Οδυσσέας, θαλασσοδερνόταν για δέκα χρόνια στα πέλαγα και στις απομακρυσμένες στεριές, μέχρι να φτάσει στο Θιάκι, την Ιθάκη του, όπου ζούσαν πικρή ζωή, η γυναίκα του η Πηνελόπη και ο γιος του ο Τηλέμαχος.Ήταν ίσως η τιμωρία του για τις απιστίες του στην Τρωάδα, για τις ατιμίες του με τον Παλαμήδη, τον Φιλοκτήτη και τον Αίαντα; Μα ακόμα και μετά από την επιστροφή του στην πατρίδα, ο “Μισητός των Θεών” αναγκάστηκε να εκπατριστεί και να αναζητήσει αλλού καταφύγιο, αφού σκότωσε, με τη βοήθεια του Τηλέμαχου και δυο βοσκών του, τους 109 μνηστήρες…

Σημείωμα

Η Κλεονίκη δεν υπάρχει, ούτε υπήρξε ποτέ. Μια Κλεονίκη αναφέρεται στη Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, ως η αρχηγός των Σπαρτιατισσών γυναικών, που συνεργάζονται με τις Αθηναίες συζύγους, κατά των φιλοπόλεμων ανδρών. Η λεγόμενη “Ρωμαϊκή Συνωμοσία”, ήταν αυτή που με ώθησε να γράψω ένα παραμύθι σχετικά με ένα υποτιθέμενο ειδύλλιο ανάμεσα στον Πάτροκλο και μια Αμαζόνα, που ολοκληρώθηκε μετά από έρευνες 4 ετών. Ωστόσο, πήρα λαβή, από αυτήν ακριβώς συνωμοσία ανάδειξης του Ιουλίου Καίσαρα από τους σύγχρονούς του Ρωμαίους συγγραφείς, ως τον κορυφαίο ήρωα, κατακτητή και πολιτικού. Ο Βιργίλιος, ο Οβίδιος και πολλοί άλλοι, προσπάθησαν να εξυψώσουν τον Ιούλιο Καίσαρα, που υπερηφανευόταν ότι καταγόταν από τον...
Οίκο του Δάρδανου, τον Αινεία, ή για να καταδείξουμε πιο έντονα αυτήν την επιλεκτική συγγένεια, τον Ασκάνιο τον λεγόμενο και Ίουλο, τον γιο του Αγχισιάδη Αινεία.
Ο κύριος αντίπαλος του Καίσαρα, δεν ήταν ούτε οι Γαλάτες, ούτε οι ίδιοι οι Ρωμαίοι, τους οποίους κατάσφαξε, κατά την επιστροφή του στη Ρώμη και την αυτοανάδειξή του σε δικτάτορα. Επειδή ο Βρούτος μεγαλωμένος στην Δημοκρατική –αν και κατακτημένη από τους Ρωμαίους- Αθήνα, ονειρευόταν την επιστροφή της Συγκλήτου, και των Δημοκρατικών αξιών, και γι’ αυτό τον δολοφόνησε (πιθανότατα με gladion και όχι με σπαθί), σε ηλικία 56 ετών, λίγο πριν ο Ιούλιος Κάισαρας στραφεί ενάντια στους Πάρθους, τους συνεχιστές της παράδοσης των Περσών και κατοπινών οικιστών των περιοχών στις οποίες εκείνοι είχαν δράσει οι αντίπαλοι του Αλεξάνδρου Δ΄…Οποία ομοιότητα, στις επεκτατικές βλέψεις του…
Ο βασικός του αντίπαλος λοιπόν, ήταν ο Μακεδόνας Βασιλιάς Αλέξανδρος, ο επονομαζόμενος Μέγας. Αυτός που έφτασε ως τον Ινδό ποταμό, και κατέκτησε τον μισό γνωστό κόσμο, και ανακάλυψε ακόμα περισσότερες νέες γαίες. Αν ο Αλέξανδρος δε σταματούσε στον Γάγγη, και συνέχιζε να προχωρά ανατολικά προς τις στέπες της Ασίας και συναντούσε κάποτε τον Κινεζικό πολιτισμό, θα είχε αποχτήσει άραγε αυτή τη φήμη, ή θα χανόταν άδοξα, και η γενικότερη απορία θα συνόδευε τις αναφορές για κάποιον Βασιλιά που χάθηκε στην άκρη του Μυθικού Ωκεανού, και τελικά συνάντησε το ...Δημιουργό του (όπως αναρωτιούνται κάποιοι Δυτικοί μελετητές); Αλλά ο Αλέξανδρος πέθανε στη Βαβυλώνα, πιθανότατα από τύφο ή ελονοσία, ή δηλητηρίαση, και η αυτοκρατορία του, κατακερματίστηκε και ενσωματώθηκε σε άλλους λαούς, αλλά ο μύθος του δεν έσβησε ποτέ.
Αυτόν το μύθο αντιμαχόταν ο Ιούλιος Καίσαρας, και πολλοί λένε, ότι η εκστρατεία κατά των Γραικογάλλων και των Πάρθων που σχεδίαζε, ήταν απλώς ένα πρόσχημα, μία αφορμή για πόλεμο, όπως το μίσος του Αλεξάνδρου προς τους Μήδους, που εισέβαλαν στην πατρίδα του και κατέστρεψαν ονομαστά μνημεία και ναούς, και ανάμεσά τους την Ακρόπολη. Αλλά ο Αλέξανδρος έφερε αποτέλεσμα εναντίον τους, και ο Περσικός κίνδυνος αποσοβήθηκε και ο πολιτισμός των Μήδων δεν ανέκαμψε ποτέ. Τα ερείπια των Πασαργάδων (Περσέπολης) στέκουν ακόμα στην ίδια θέση, θλιβερό απομεινάρι της παλιάς δόξας τους, και πολλές είναι οι διαφορετικές εκδοχές για την άδοξη αυτή κατάληξη της έδρας των Περσών Βασιλέων.
Και ο Αλέξανδρος βεβαίως, θαύμαζε κι αυτός, κάποιον άλλο, και τον είχε ως πρότυπό του. Αυτός ήταν ο Αχιλλέας, πατέρας κατά τον μύθο του Νεοπτόλεμου, βασιλιά των Μολοσσών της Ηπείρου. Και η Ολυμπιάδα, η μητέρα του, καταγόταν από αυτόν τον Βασιλικό Οίκο, και άρα μπορούσε να θεωρεί, αφού σε πολλούς λαούς η καταγωγή έχει μεγαλύτερο βάρος από την πλευρά της μάνας, ότι καταγόταν από τον ίδιο τον Πύρρο…Το αγαπημένο του ανάγνωσμα ήταν η Ιλιάδα -κατά τον «κουτσομπόλη» Πλούταρχο-, και πολλοί θεωρούν, όπως π.χ. ο Καλλισθένης και ο Νέαρχος, και πιθανότατα και ο Αρριανός, 400 χρόνια μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου (βασισμένος στο ημερολόγιο ταξιδιού του Κρητικού Ναυάρχου του Αλεξάνδρου καθώς και στα Βασιλικά ημερολόγια, ότι ο Αλέξανδρος κατείχε τη πανοπλία και την ασπίδα του Αχιλλέα ( που έιχε αφιερωθεί στο ναό της Αθηνάς, στο Ίλιον, 800 χρόνια νωρίτερα), και ότι η φιλία και αγάπη που είχε με τον παιδικό του φίλο Ηφαιστίωνα ήταν αγνή, στα πρότυπα του Ομηρικού έπους που προτιμούσε. Κι εκεί άλλωστε, γίνεται σαφής αναφορά, της σχέσης του Αχιλλέα με τον Μενοιτιάδη, αλλά κατά γενική προτίμηση, αυτή παραβλέπεται.
(Φυσικά, δε θα ονομάζαμε ποτέ τον Ιούλιο Καίσαρα ομοφυλόφιλο, γνωρίζοντας το γνωστό ειδύλλιο με την Κλεοπάτρα, την τελευταία απόγονο των Πτολεμαίων…Επέτυχε με την ένωση αυτή, πέρα από τις πολιτικές του βλέψεις, και την ένωση των οίκων του Αχιλλέα και του Αινεία, ή αν θέλετε, την ένωση του Μ. Αλεξάνδρου και εκείνου, μέσω του Καισαρίωνα; Εκτός βεβαίως της «συνήθειας» των στρατιωτών του να φωνάζουν κατά την είσοδό τους στις κατακτημένες πόλεις, στους πολίτες να προσέχουν τις γυναίκες τους και να τις κλειδώσουν στο σπίτι, αφού κατέφθανε ο «μεγάλος γυναικοκατακτητής», κατά τον Πλούταρχο.)
Ωστόσο ο Όμηρος το αναφέρει καθαρά, στο έργο του 800 π.Χ, αλλά και όλα τα σύγχρονα με την Ιλιάδα έπη, όπως η αρχική Ιλίου Περσίς, καθώς και οι μεταγενέστερες του Στησίχορου και του Ιβύκου, που αναφέρουν και την περιβόητη μονομαχία του Αχιλλέα με τη Πενθεσίλεια. Μία προσεκτική έρευνα θα αποκαλύψει ότι πρακτικά θα ήταν αδύνατο, ο γιος του Πηλέα να έχει αποκτήσει παιδί με τη Βασίλισσα των Αμαζόνων, εγώ προσωπικά, θα θεωρούσα πιο πιθανή την εκδοχή της πατρότητας του Κάυστρου, από τον νεκρό Έκτορα, άλλωστε η περίφημη μάχη μεταξύ των Αχαιών και των Αμαζόνων, έγινε ακριβώς τη μέρα της καύσης του μεγάλου ήρωα των Τρώων και διαδόχου του θρόνου του Ιλίου. Για ποιόν άλλο λόγο να άργησαν τόσο πολύ οι Αμαζόνες να συντρέξουν τον Πρίαμο, και να εμφανιστούν μόλις τον δέκατο χρόνο του πολέμου, και γιατί πολλοί τις τοποθετούν ακόμα πιο αργά (Ρωμαίοι συγγραφείς), μετά το θάνατο π.χ. του Αχιλλέα;
Τόσο αυτό, όσο και η «ανακάλυψη» της πατρότητας του μονογενούς παιδιού της παρθένου (κατά τον Κουίντο Σμυρναίο) Πενθεσίλειας, είναι σίγουρα κατοπινή εφεύρεση, από συγγραφείς που επιθυμούσαν να εξηγήσουν την αψυχολόγητη αντίδραση του Αχιλλέα, μπροστά στην αποκάλυψη της ταυτότητας της νεκρής Αμαζόνας, και στην θανάτωση του Θερσίτη, ενώ στην όπερα «Πενθεσίλεια» του Κλάιστ, ανακαλύπτουμε τον Πηλείδη και ως νεκρόφιλο…Φυσικά, να μην ξεχνάμε, ότι οι συγκεκριμένοι μελετητές θεωρούσαν τον πόλεμο στην Τροία πραγματικό/ιστορικό γεγονός…Η αλήθεια νομίζω απέχει πολύ από αυτήν την προσέγγιση…
Οι Αμαζόνες παρέμειναν κι αυτές παρεξηγημένες. Θεωρούνται ένας «διδακτικός» μύθος (για τη διαστροφή των –λεγόμενων- παραδοσιακών ρόλων ανδρών και γυναικών), αλλά κανείς δεν μπορεί να επιβεβαιώσει, ούτε την ύπαρξή τους ούτε τη μη ύπαρξή τους. Υπάρχουν μνημεία που αναπαριστούν την Αμαζονομαχία, την εποχή της βασιλείας του Θησέα, καθώς και πολλά κεραμικά (Θεσσαλία) και η περίφημη ασπίδα του Φιλίππου Β΄, που παρουσιάζει μία κάπως παράξενη μονομαχία μεταξύ Αχιλλέα και Πενθεσίλειας, πολύ μακριά από την πολεμικά ορθή απόδοση του Εξηκία. Αλλά είναι γνωστή από τον Πλούταρχο η συνάντηση του Μ. Αλεξάνδρου με τις Αμαζόνες επικεφαλής των οποίων ήταν η Θαλληστρίδα, η «περικαλλεστάτη» (κατά τους βιογράφους του Μ. Αλεξάνδρου) Βασίλισσά τους, με καταγωγή από τον Οίκο των Αρειανιδών, να αποχτήσει ένα παιδί, μαζί του, και η παραμονή της στη σκηνή του Αλεξάνδρου για δεκατρείς ολόκληρες ημέρες.
Το αποτέλεσμα αυτής της ερωτικής συνεύρεσης δεν μας γνωστοποιήθηκε ποτέ (στην Κύπρο η έκφραση «πέρκαλλος» που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα, σημαίνει: ωραίος μεν αλλά ανόητος δε). Βεβαίως προτιμούμε ίσως να μην σκεπτόμαστε το ενδεχόμενο της εξαπάτησης από τον ντόπιο σατράπη, που καθώς λέγεται από διάφορους συγγραφείς, ίσως θέλησε να παρουσιάσει στους Έλληνες, (με τη χρησιμοποίηση μεταμφιεσμένων έφιππων γυναικών), τις Αμαζόνες των δημοφιλέστατων Ομηρικών επών, για καθαρά δικούς του σκοπούς, πχ. την εξυπηρέτηση κάποιων συμφερόντων του.
Επίσης είναι γνωστή η σχέση του μύθου με τους τόπους και τα πρόσωπα, μυθικά και υπαρκτά, και ο τρόπος που αυτά ταυτοποιούνται μεταξύ τους. Κατά τον Καλλίμαχο, στον ύμνο του «εις την Άρτεμη», οι Αμαζόνες είναι εκείνες που ευθύνονται για την ίδρυση του ιερού και της πόλης της Εφέσου, ενώ κατά τον Παυσανία, ο γιος του Κόδρου Άνδροκλος ως επικεφαλής των Ιώνων αποίκων, βρήκε εκεί ικανό αριθμό Αμαζόνων που ζούσαν σε δύο ξεχωριστούς οικισμούς. Ακόμα και η υποτιθέμενη συνάντηση του Υστεροβυζαντινού ήρωα Διγενή Ακρίτα με την Αμαζόνα Βασίλισσα Μαξιμώ, συνέβη στις ίδιες περιοχές, της Συρίας και της Λυκίας, και συντηρεί αυτόν τον ίδιο μύθο. Και επιτέλους, μια απλή ματιά σε ένα Γεωγραφικό Άτλαντα, π.χ Εύξεινος Πόντος, Σμύρνη, Έφεσος, ποταμός Ύδασπις (γιος της Σεμιράμιδος, κόρης του Καΰστρου και της Δερκετώς, κατά τη μυθολογία), είναι –πιστεύω- αρκετή.

Αν η Κλεονίκη Υπήρχε


Αν η Κλεονίκη υπήρχε, ή αν μπορούσε να υπάρξει, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα γινόταν αμέσως αποδεκτή, όπως και όλοι οι άλλοι ήρωες. Επειδή ο Πάτροκλος είναι το πιο παρεξηγημένο ίσως άτομο σε όλη την Ελληνική Μυθολογία, διάλεξα να χρησιμοποιήσω αυτόν αποκλειστικά ως κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας αυτής, με απώτερο σκοπό, εγώ τουλάχιστον που τον εκτιμώ και μπορώ να τον κατανοήσω- όπως θεωρώ-, να μπορώ να διαβάζω μία διαφορετική εκδοχή για αυτόν τον Ομηρικό ήρωα, απόλυτα συμβατή με τη δική μου άποψη. Η "Ρωμαϊκή συνομωσία" αναφέρεται στην συστηματική μείωση της αξίας του Αχιλλέα, ως πρότυπου ανδρός, και κυρίως προτύπου του Μ. Αλεξάνδρου, με αναφορές στις σεξουαλικές προτιμήσεις του, καθώς και τον τρόπο θανάτου του (όπως π.χ. αυτός που περιγράφεται στην κολακευτική για τον Οκταβιανό/Αύγουστο και το γενεαλογικό του δέντρο, στην σχεδόν παραγγελμένη Αινειάδα), δηλαδή του...
κατάπτυστου προδότη που ξεπουλά πατρίδα και φήμη, για μια γυναίκα, και δη, την Πολυξένη, μικρότερη κόρη του Πριάμου, την ίδια αυτήν που μετά την άλωση, οι Έλληνες την έσφαξαν («Ιλίου Πέρσις») πάνω στον τάφο του. Ο ανεπαρκής Αινείας που σε όλη την Ιλιάδα απέφευγε να τον αντιμετωπίζει, εξυψώνεται, και ο μεγαλύτερος ήρωας των Ελλήνων, πεθαίνει άτιμα, αν και αυτή η αξιολύπητη εφεύρεση, δεν πέτυχε το σκοπό της: κανείς δεν την γνωρίζει/θυμάται/αναφέρει.
Βεβαίως δεν ξεχνάμε την οργή του Αχιλλέα προς τον Αγαμέμνονα, και τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες πλήρωσαν την αποχή του από τον πόλεμο, αλλά αυτός που παρέμεινε παρεξηγημένος, θαμμένος κάτω από τους τόνους μελανιού και χαρτιού που περιέγραψαν τα ήθη του, είναι ο Πάτροκλος: ο πιστός φίλος και σύντροφος στη μάχη, ο ήρωας που πριν να συναντήσει το θάνατο με τη θεϊκή παρέμβαση, είχε προλάβει να σκοτώσει με τη λόγχη του 52 άτομα, όλους, άριστους πολεμιστές της πρώτης γραμμής. Αυτός που αγαπούσε την Σκυριανή σκλάβα Ίφιδα, και που τον έρωτα του οποίου προς αυτήν περιέγραψαν πάμπολλοι, όπως ο Πίνδαρος (η μητέρα του οποίου, ονομαζόταν Κλεονίκη), ο Απολλόδωρος και άλλοι.
Ο Κος Ηλίας Μαλανδρής, από την άλλη, θεατρολόγος, στην «Αχιλλειήτιδά» του, ή αλλιώς, τις συμπληρωμένες από αυτόν στα πολλαπλά κενά τους, τραγωδίες του Αισχύλου (ΜυρμιδόνεςΝηρηίδεςΦρύγες, όπως αυτές παρουσιάστηκαν σαν θεατρικό έργο το 2004) περιέγραψε έναν παντελώς αθώο έφηβο Πάτροκλο, αντικείμενο του πόθου του Αχιλλέα, αλλά βεβαίως δεν γνωρίζουμε επακριβώς, ούτε το πλήρες κείμενο του Αισχύλου, αλλά οι πηγές στις οποίες ανέτρεξε ο σύγχρονος ερευνητής και συγγραφέας, αναφέρονται σε δοκίμια και εικασίες ξένων καθηγητών (Bruno Snell, 1964 με διατριβή στο Μπέρκλεϊ, Herrington John, για τη συμπλήρωση των κενών στο κείμενο του Αισχύλου και Αλέξανδρο Σιδερά, για το «Aeschylus Homericus» όπου παρουσιάζονται οι ταυτοσημίες Ομηρικών και Αισχυλικών στίχων). Αυτό που γνωρίζουμε είναι, ότι ο Αισχύλος θεωρείται ο πατέρας του Αρχαίου δράματος και αποκαλούσε τα έργα του “Ψίχουλα από το τραπέζι του Ομήρου”, και επίσης είναι πασίγνωστο ότι τόσο αυτός, όσο και οι μεταγενέστεροί του, διασκεύασαν ουκ ολίγους μύθους, Ομηρικούς και μη, με σκοπό να τους εξυπηρετήσουν στο έργο τους με όποιον τρόπο ήθελαν, ενώ ο Πλάτωνας στο «Συμπόσιό» του, αναφέρει επίσης την “σεξουαλική” σχέση Αχιλλέα- Πατρόκλου αντεστραμμένη, στις ηλικίες και στους ρόλους εραστή και ερωμένου. Otemporao mores, όπως είπε και ο Κικέρωνας στον λόγο του υπέρ Δεϊόταρου…
Ως μόνο λοιπόν αξιόπιστο έργο, θα πρέπει να θεωρούμε το έργο του Ομήρου του ιδίου, που αναφέρει καθαρά την ύπαρξη της Ίφιδας, στη ζωή του ήρωα. Εξάλλου ο Όμηρος, αναφέρει μόνον μία περίπτωση ομοφυλοφιλικού έρωτα, την περίπτωση του Πανθόου, που όντας Έλληνας και ιερέας του Απόλλωνα στους Δελφούς, έπεσε θύμα απαγωγής, για ερωτικούς λόγους, από κάποιον απεσταλμένο των Τρώων. Σε καμία περίπτωση, η ερωτική περιπέτεια του Πανθόου, δεν τον εμπόδισε να παραμείνει ιερέας, να παντρευτεί και να αποχτήσει ένδοξα παιδιά. Η κοινωνική του ανέλιξη ήταν η αναμενόμενη, άσχετα από τις ερωτικές του προτιμήσεις. Σε καμία περίπτωση δεν θεωρήθηκε κατώτερος από τον οποιονδήποτε άλλο, και οπωσδήποτε το κείμενο τον αναφέρει με τον ίδιο σεβασμό και προσοχή στη λεπτομέρεια, που περιέγραψε τα γενεαλογικά δέντρα και τις περιπέτειες και των υπολοίπων πρωταγωνιστών...
Το αν η κοινωνία των Ελλήνων ήταν αμφιφυλόφιλη ή ετεροφυλόφιλη εκείνη την εποχή (δηλαδή από το 1400 ως το 800 πΧ και από την Γεωμετρική/Κλασσική περίοδο μέχρι και την κατάλυση των Ελληνικών κρατών από τη Ρωμαϊκή επέλαση) δε νομίζω ότι είναι δυνατό να το κρίνουμε εμείς. Δεν υπάρχουν στοιχεία και να μην ξεχνάμε οτι μιλάμε πάντα για μυθολογικά πρόσωπα που περιέχονται σε ένα λογοτεχνικό κέιμενο, το πρωιμότερο από όλα τα λογοτεχνικά κείμενα της Ευρώπης, που περιγράφει έναν μυθολογικό πόλεμο, ο οποίος με τη σειρά του αμφισβητείται από πολλούς επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων. Ο Σλήμαν, οι έρευνές του και οι θεωρίες του έχουν ξεπεραστέι προ πολλού, και η νέα έρευνα θα έπρεπε να επικεντρωθεί σε νέα στοιχεία, τόσο από τον τόπο των ανασκαφών όσο και από τις υπόλοιπες αρχαιολογικές ανακαλύψεις, και τις τεχνολογικές εξελίξεις.
Η ερωτική ζωή των πρωταγωνιστών δεν θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει και φυσικά ούτε και να προσπαθούμε μέσω των συμπεριφορών που καταγράφονται στα κείμενα, να πιστεύουμε πως μπορούμε να εξιχνιάσουμε της τάσεις της εποχής ή και να βγάζουμε συμεράσματα. Φυσικά -αντίθετα από ό,τι θα προτιμούσαν μερικοί- δεν έχουμε το δικαίωμα να τη συγκρίνουμε με τη δική μας σύγχρονη εποχή, ή με τα χριστιανικά ήθη και διδαχές, που ωστόσο εκμεταλλεύτηκαν κατά κόρον τα αρχαιοελληνικά συγγράμματα για να πετύχουν τον εξοβελισμό της αρχαίας θρησκείας και να προσηλυτίσουν νέους πιστούς. Τα ήθη των Ελλήνων πριν την χριστιανική ισοπέδωση, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, και έτσι μπορούμε να συναντήσουμε διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης της γυναίκας, του γάμου και της έννοιας της οικογένειας, όσο και των λοιπών προσωπικών επιλογών, ανάμεσα π.χ. στην Αθήνα και στην Σπάρτη της Κλασικής Εποχής , στην Αιολική Γη ή την Μακεδονική επικράτεια...
Δε θα ήθελα να αναφερθώ στην κοινωνία της Ρωμαϊκής εποχής, ούτε στα ήθη των Ρωμαίων. Όσον αφορά τη χριστιανική περίοδο, και ειδικά τον τομέα που αφορά τη θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία, προτιμώ να την αγνοώ επιδεικτικά. Το καλό είναι ότι εν τέλει, προοδεύουμε -κι ας μου επιτραπεί εδώ η σύγκριση- έχουμε προχωρήσει πολύ ως άτομα και πλέον και οι γυναίκες, είναι «ζώα πολιτικά». Δεν είμαι όμως ιστορικός, ούτε και κοινωνιολόγος ή κάτι αντίστοιχο, απλώς γράφω μία φανταστική ιστορία, για τον Ομηρικό ήρωα που προτιμώ.
Γι’ αυτό διάλεξα να “εφεύρω” μία άλλη ερωμένη και όχι να εμβαθύνω στην προσωπικότητα της Ίφιδας, με την οποία ασχολήθηκαν οι αρχαίοι συγγραφείς, και με πρότυπα παρμένα από άλλες ηρωίδες της λογοτεχνίας, δημιουργήθηκε ο χαρακτήρας της Αμαζόνας Κλεονίκης, για να συντροφεύει και να επεξηγεί την ατελή παρουσίαση του Πατρόκλου, στον μύθο. Φυσικά, η μυθολογικά ορθή κατάσταση, θα ήταν να αναπτύξω την ιστορία του Πατρόκλου, σε συνδυασμό με ακριβώς αυτήν την προσωπικότητα της Ίφιδας, που ανταποκρίνεται στο πρότυπο της πιστής συντρόφου, καθώς είναι γνωστός ο τόπος καταγωγής της όπως και ο τρόπος υποδούλωσής της από τον Αχιλλέα και τον στρατό του. Οπωσδήποτε η συμβίωσή της με τον Μενοιτιάδη μέσα στον μύθο, είναι από τις πιο μακρόβιες σχέσεις, καθώς η επίθεση στην Σκύρο, συνέβη 8 χρόνια πριν τον Τρωικό πόλεμο, και άρα με μια απλή πράξη αριθμητικής, φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι μέχρι και τη στιγμή του θανάτου του, η σχέση αυτή, μετρούσε 18 χρόνια.

Σημειωματάριο

ΑΜΑΖΟΝΕΣ (κατά τον Κουίντο Σμυρναίο)
Οι 11 ακόλουθες της Πενθεσίλειας ήταν: Κλονία,ΠολεμούσαΔηρινόηΕυάνδρηΑντάνδρηΒρέμουσα,ΙπποθόηΑρμοθόη ("Γρήγορη" με μαύρα μάτια), Αλκιβίη,ΑντιβρότηΔηριμάχεια ( "Δυνατή στη μάχη" με μεγάλο δόρυ).
Αλκιβίη, την σκότωσε ο Διομήδης, όπως και τηνΔηριμάχεια.
Πενθεσίλεια: σκότωσε τους: Μολίονα, Περσίνοο, Ειλισσό, Αντίθεο, Λέρνο, Ίππαλμο, Αιμονίδη, Ελάσσιππο και τον Ποδάρκη, αδελφό του Πρωτεσίλαου, αφού εκείνος σκότωσε την Αμαζόνα Κλονία.
Δηρινόη: τη σκότωσε ο Αίας ο Λοκρός, αφού πρώτα εκείνη σκότωσε το Λαογόνο.
Ευάνδρη: τη σκότωσε ο Μηριόνης, όπως και τηΘερμοδώσα.
Βρέμουσα: τη σκότωσε ο Ιδομενέας.
ΑντάνδρηΠολεμούσαΑντιβρότηΙπποθόη,Αρμοθόη: τις σκότωσε ο Αχιλλέας.
Κλήτη: Τροφός της Πενθεσίλειας, πέθανε αργότερα στην Ιταλία.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Η 1η ΔΙΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΒΡΙΣΗΙΔΑΣ

Η Κλεονίκη ακολούθησε τη Βρισηίδα μέσα στη σκηνή του Αχιλλέα. Ήταν σίγουρα η πιο ευρύχωρη από όλες τις σκηνές, και ένα βαρύ μάνταλο ασφάλιζε την είσοδο. Αποτελούνταν από δύο δωμάτια μπροστά, και ένα ακόμα, πιο μικρό, πίσω από τη μεγάλη αίθουσα που είχε πολλές χρήσεις. Μία εστία έκαιγε στο κέντρο, και ένας μεγάλος τρίποδας με ένα χάλκινο λεβέτι ήταν αφημένα στον βορινό τοίχο, ανάμεσα σε μπαούλα με αντικείμενα και ρούχα, ή τα λαμπερά όπλα του. Το τρομερό δόρυ του ήταν... ακουμπισμένο κι αυτό σε μία άκρη, πίσω από τα ανάκλιντρα, αλλά η Αμαζόνα δεν το πλησίασε ούτε από περιέργεια. Το ίδιο είχε κάνει και τη πρώτη φορά που είχε μπει στη σκηνή.
Της έδειξε ένα κάθισμα, και το κορίτσι υπάκουα κάθισε, και η Βρισηίδα ήρθε και αυτή κοντά της.
«Θα ήθελες κάτι να πιεις; Λίγο κρασί ίσως;» της πρότεινε, αλλά η Κλεονίκη κούνησε το κεφάλι της αρνητικά.
»Έχουμε την ίδια ηλικία» της είπε, «και είναι κρίμα που δε μπορείς να μιλήσεις…, θα μπορούσαμε να συζητάμε, αν ήθελες να με επισκέπτεσαι κάπου –κάπου…»
»Τον τελευταίο καιρό έμαθα ότι φεύγεις τα βράδια…Άκουσα τον Μενέσθιο να μιλά στον Αχιλλέα, και να σε αποκαλεί νυχτοπούλι...»
Η Αμαζόνα την κοίταξε και φαινόταν έκπληκτη. Δεν το ήξερε σίγουρα, και η Βρισηίδα βιάστηκε να διασκεδάσει την πρώτη αρνητική εντύπωση.
»Δεν κοιμάσαι στη σκηνή σου…Δεν εμφανίζεσαι πουθενά κατά τη διάρκεια της μέρας, αλλά παρόλα αυτά, είσαι πάντοτε ακμαία και οι άνδρες μάλλον σε θαυμάζουν…Οι Μυρμιδόνες δε δίνουν συνήθως παρατσούκλια, οπότε πρέπει να τους έχεις κάνει μεγάλη εντύπωση…»
Συνέχισε να της μιλά, για τις καθημερινές της ασχολίες, για θέματα όπως οι δουλειές της σκηνής- σπιτιού, το γνέσιμο και τον αργαλειό, το κέντημα και το ράψιμο, και με μεγάλη της χαρά, έβλεπε ότι η Κλεονίκη την παρακολουθούσε προσεκτικά, σε ό,τι έλεγε, και συνέχιζε να φλυαρεί σε πρόσχαρο τόνο, περιγράφοντας διάφορες λεπτομέρειες από τη ζωή της και τη συμβίωση της με τον Αχιλλέα. Τότε όμως, μελαγχόλησε απότομα και έσκυψε το κεφάλι της, και έκρυψε το πρόσωπό της μέσα στις παλάμες της και έκλαψε. Η Κλεονίκη όμως σηκώθηκε και έσκυψε δίπλα της, και χάιδεψε το όμορφο κεφάλι της Βρισηίδας και όταν εκείνη σήκωσε τα μάτια της και την κοίταξε, η νεαρή κοπέλα της σφούγγισε τα μάγουλά της με τα χέρια της.
Με το βλέμμα της την ρώτησε τι της συνέβαινε. Και η Βρισηίδα χαμογέλασε, και ζητώντας της να μη μένει όρθια, αλλά να επιστρέψει στο κάθισμά της, της υποσχέθηκε ότι θα της εξηγούσε αμέσως:
«Πριν ένα χρόνο ξεκίνησαν όλα, όταν ο Αχιλλέας μαζί με τον Αγαμέμνονα και τους στρατούς τους, επιτέθηκαν στις πόλεις της Λυρνησσού και της Θήβης, στην Μυσία…Ήμουν βασίλισσα στον τόπο μου, σύζυγος του Μύνη, ο πατέρας μου ήταν ο Βρίσης, ιερέας του Ναού του Απόλλωνα…Η μητέρα μου ήταν η Ιφινόη, αδελφή του Ηετίωνα, του πατέρα της Ανδρομάχης…Αν την έχεις δει, την πριγκίπισσα της Τροίας, τη σύζυγο του Έκτορα, θα πρόσεξες ίσως ότι μοιάζουμε πολύ, αν και εκείνη είναι μερικά χρόνια μεγαλύτερη από μένα…Εκείνον τον καιρό, οι γονείς της, φιλοξενούσαν την εξαδέλφη μου την Αστυνόμη, εσύ θα την γνωρίζεις καλύτερα σα Χρυσηίδα…
»Η Λυρνησσός ήταν ο πόλη που έπεσε πρώτη…Ούτε ο πατέρας μου, ούτε τα αδέλφια μου, αλλά ούτε και ο άνδρας μου δεν μπόρεσαν να κρατήσουν αντίσταση…Τα τείχη κατέρρευσαν, το κάστρο αλώθηκε…Όλοι οι δικοί μου πέθαναν κι εγώ πιάστηκα αιχμάλωτη…Όταν έπεσε και η Θήβη, και ο θάνατος πήρε τον Ηετίωνα και τους γιους του, ανάμεσα στις αιχμάλωτες, αναγνώρισα και τη μητέρα της Ανδρομάχης, αλλά και τη Χρυσηίδα…Ο Αχιλλέας με είχε ξεχωρίσει ήδη ανάμεσα στις γυναίκες, αλλά δε μπορούσε να φροντίσει για όλες…, αν και αυτό το κατάλαβα πολύ αργότερα, όταν μου το εξήγησε ο Πάτροκλος…
»Λίγα πράγματα έκανε ο Αγαμέμνονας κατά τη διάρκεια των μαχών…Απαίτησε όμως να του δοθούν οι γυναίκες ως γέρας…Ο Πηλείδης δε θέλησε να με βάλει στον κλήρο μαζί με τις άλλες, ούτε και να με παραχωρήσει στον Ατρείδη…Κράτησε και τη μητέρα της Ανδρομάχης, που είχε λιώσει από τον πόνο και το θάνατο των δικών της και τη φιλοξένησε, μέχρι που την αντάλλαξε με πολλά λύτρα δοσμένα από τους δικούς της…Εγώ η ίδια την περιποιόμουν, και άφησα πίσω μου την πίκρα για την πρόωρη χηρεία μου, και για την μοίρα που μου όρισαν οι θεοί να έχω…Μα όταν απελευθερώθηκε, έμεινα ξεκρέμαστη, δεν είχα κανέναν ν’ ακουμπήσω πάνω του, και από τις άλλες γυναίκες, μόνον η Εκαμήδη προσπάθησε να με στηρίξει…
»Όταν η φίλη μου παραχωρήθηκε στο Νέστορα, και την έχασα κι αυτήν, ο λόγος της και η παρηγοριά της μου έλειψαν και πλέον δεν άντεχα…Αρρώστησα από τον καημό, και ήρθε ένα πρωί που δε σηκώθηκα από το στρώμα μου…Καιγόμουν από τον πυρετό, έλιωνα ώρα με την ώρα, και ο Πάτροκλος ήταν εκείνος που αντιλήφθηκε πρώτος την απουσία μου…Η Διομήδη του φανέρωσε την κατάστασή μου, -του έχει μεγάλη αδυναμία, αλλά εκείνος δεν το εκμεταλλεύτηκε ποτέ…Όταν ο Αχιλλέας έμαθε ότι ήμουν άρρωστη, ήρθε και με πήρε από τη σκηνή που ήμουν μαζί με τις άλλες γυναίκες…Ήταν η πρώτη φορά που ακουμπούσε τα χέρια του πάνω μου…Με κουβάλησε στη σκηνή του και προσπάθησε μαζί με την Εκαμήδη –που τη ζήτησε για μερικές μέρες από το Νέστορα- και τον Πάτροκλο, να με συνεφέρουν…Για πολλές μέρες παραμιλούσα και αναρωτιόμουν φωναχτά, πως μπορούσε ένα τέτοιο όμορφο πλάσμα σαν αυτόν, να κάνει τόσα φριχτά πράγματα, και ταυτόχρονα να προσπαθεί να γιατρέψει μια καρδιά, που τη ράγισε ο ίδιος…
»Το ένατο βράδυ, από την πρώτη μέρα που αρρώστησα, πρέπει να με περίμεναν να πεθάνω, μα εγώ τον άκουγα μέσα από τη σκοτεινιά που βρισκόμουν, να προσεύχεται χαμηλόφωνα, την ώρα που ο Πάτροκλος θυσίαζε για μένα…Όταν ξύπνησα το πρωί, τον είδα να κοιμάται σ’ ένα ανάκλιντρο δίπλα μου, ενώ κοντά μου ήταν σκυμμένη και η Εκαμήδη…Ο Πάτροκλος ήρθε τότε και σκέπασε τη σκλάβα που είχε λυγίσει, και τον φίλο του που είχε αποκοιμηθεί, αλλά κοίταξε κι εμένα που είχα συνέλθει, και χαμογελώντας, μου μίλησε σιγανά και μου έφερε νερό, που διψούσα πολύ…Δε θα ξεχάσω αυτή τη χειρονομία, ποτέ…Με ανασήκωσε και με βοήθησε να πιω, και μετά έβρεξε τα χέρια του και δρόσισε το πρόσωπό μου…
»Με τρόπο σήκωσε και τον Αχιλλέα, που είχε μείνει ξάγρυπνος όλη τη νύχτα, και μπροστά του ο Πηλείδης όμοσε ότι θα με απελευθέρωνε για να πάω όπου ήθελα, και θα με φόρτωνε με δώρα και λύτρα, αρκεί να ήμουν χαρούμενη ξανά, ακόμα κι αν δε με έβλεπε άλλη φορά στη ζωή του…Σκέφτηκα πολύ τί να του απαντήσω…Δεν μου είχε μείνει κανένας στη ζωή, και ο μόνος που θα μπορούσε να με δεχτεί θα ήταν ο θείος μου ο Χρύσης…Αλλά πώς να τον αντίκριζα, ελεύθερη εγώ, όταν η μοναχοκόρη του ήταν σκλάβα και ερωμένη του Αγαμέμνονα; Τότε ο Αχιλλέας μου είπε ότι αν ποτέ ο Χρύσης ερχόταν να αναζητήσει την κόρη του, θα του παρέδιδε και ‘μένα, μαζί με εκείνη…Μ’ αυτήν την υπόσχεση έμεινα, και ακόμα αυτός ο όρκος μένει, με μάρτυρα τον Πάτροκλο, αν και τώρα τον Αχιλλέα τον αγαπώ, και δε θέλω να τον αφήσω…
»Άργησαν όμως, κοντεύει να ξημερώσει» είπε τώρα η Βρισηίδα, και νευρικά, σηκώθηκε από το κάθισμά της και πήγε ως τη πόρτα. Γύρισε όμως πίσω, φανερά πιο ήρεμη, και κοιτώντας την Αμαζόνα που την παρακολουθούσε της είπε: «Αλλά κι αν άργησαν, ο Πάτροκλος θα τον φροντίσει σ’ ότι χρειαστεί, αυτός είναι, και δεν πρόκειται ν’ αλλάξει, ευτυχώς…Είναι από εκείνους τους ανθρώπους που μπορείς να βασιστείς πάνω τους, τέλειος φίλος, καλύτερος από αδελφό…Ακόμα κι όταν καμιά φορά θυμάμαι τις συμφορές μου, ο Πάτροκλος είναι αυτός που με προστρέχει πρώτος και με παρηγορεί, και δεν με αφήνει να πικραίνομαι…Μα κι εκείνος, είναι πονεμένος μέσα του, όμως δεν αφήνει να φανεί η λύπη που έχει…»
Η Κλεονίκη την κοίταξε εξεταστικά, και το βλέμμα της ήταν ερωτηματικό.
»Μακριά από το σπίτι του και τους δικούς του μεγάλωσε, στο Πήλιο, το βουνό των Κενταύρων…Ένας από αυτούς τον ανέθρεψε, μαζί με τον Αχιλλέα, ο Χείρωνας…Τους δίδαξε τα βότανα, την ιατρική, το κυνήγι και τον πόλεμο, την ηθική…Σύντροφος του φίλου του, σε όλες τις περιπέτειες, και δε θέλησε ποτέ να δεσμευτεί, αλλά προτίμησε ν’ αφοσιωθεί σ’ εκείνον…Ερωτεύτηκε βέβαια, την Ίφιδα, την αιχμάλωτη από τη Σκύρο, και ο Αχιλλέας του την παραχώρησε, ίσως να την έχεις δει, αν δίνεις σημασία –όσο λένε- στις γυναίκες, αλλά εκείνη δεν τον αγαπά, επειδή μάλλον θα προτιμούσε τον έρωτα του Αχιλλέα από τον δικό του…Ταλαιπωρήθηκε πολύ, αλλά ποτέ δεν έδειξε πόσο, αλλά ούτε και θέλησε να την αναγκάσει να τον δεχτεί…Ευτυχώς τώρα, βλέπω ότι δεν την προσέχει πια, σα να έχει ερωτευτεί κάποια άλλη -που δεν τη γνωρίζω ποια είναι-, μα του εύχομαι να ευτυχήσει, επειδή πραγματικά, του αξίζει…»
Η πόρτα χτύπησε, και η Βρισηίδα πετάχτηκε όρθια και βιάστηκε να πάει στο άνοιγμά της. Ο ωραίος Μενέσθιος φάνηκε στο άνοιγμα και κοίταξε μέσα στη σκηνή, και εκτός από τη Βρισηίδα, είδε και την Κλεονίκη που καθόταν σε μιαν άκρη.
«Δεν έχουν γυρίσει ακόμα;» ρώτησε τη μελαχρινή γυναίκα και εκείνη του απάντησε αρνητικά.
»Θα πάω να τους περιμένω στην ακρογιαλιά…» της ξαναείπε και έφυγε, τραβώντας αργά την βαριά πόρτα, χωρίς να κλείσει, όμως και η Αμαζόνα σηκώθηκε και ετοιμάστηκε να φύγει, αμέσως μετά από εκείνον.
«Που θα πας;» τη ρώτησε η Βρισηίδα, και η Κλεονίκη ενώνοντας τις δύο παλάμες της, τις έφερε στο πλάι του αριστερού της μάγουλου, και της έδειξε ότι θα πήγαινε να ξαπλώσει. Τη χαιρέτησε και έφυγε κι εκείνη.

****************************

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΗΡΙΤΗ

Ο Νηρέας, από το γάμο του με τη Δωρίδα, απόχτησε πενήντα κόρες, τις Νηρηίδες και έναν μοναχογιό, το Νηρίτη. Ο Νηρίτης ήταν ένας όμορφος θεός της θάλασσας και ήταν το ταίρι της Αφροδίτης, όσο αυτή ακόμα ζούσε μέσα στο νερό, στην περιοχή νότια της Κύπρου. Όταν οι θεοί την κάλεσαν να εγκατασταθεί στον Όλυμπο, η Κυπρίδα ζήτησε από τον αγαπημένο της να την ακολουθήσει στην κατοικία των θεών, και να ζήσουν εκεί, αλλά ο Νηρίτης δεν ήθελε να αποχωριστεί τους δικούς του και τη ζωή στη θάλασσα και αρνήθηκε την πρόσκλησή της. Τότε η Αφροδίτη σε μία κρίση ζήλιας, καθώς υποπτευόταν ότι ο γιος του Νηρέα είχε ερωτευτεί κάποια άλλη θεότητα, τον μεταμόρφωσε σε κοχύλι και τον κόλλησε για όλη του τη ζωή πάνω σε έναν βράχο, στο σημείο που η θάλασσα ρίχνει τα κύματά της και τον άφησε εκεί, προσκολλημένο, ώστε να ξέρει πως είναι να αρνείται κάποιος κατώτερος τον έρωτα μίας θεάς.

ΠΗΓΕΣ & ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ


Αρχαία κείμενα και μεταφράσεις τους(γενικός κατάλογος)...


Αισχύλου Αποσπάσματα μετάφραση Τάσου Ρούσση, Τυπογραφείο Κείμενα, Αθήνα 1985.
Αισχύλου «Αγαμέμνων», μετάφραση Ερρίκου Χατζηανέστη. Εκδοτικός οίκος Ζαχαρόπουλου, 1954.
Αισχύλου «Ορέστεια (Αγαμέμνων- Χοηφόροι- Ευμενίδες)» , μετάφραση Μύρη. Εκδόσεις της Εστίας, 2000.
Απολλόδωρος «Μυθολογία», μετάφραση Π. Πετρίδη. Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος.
Απολλώνιος Ρόδιος «Αργοναυτικά», ΜετάφρασηΒόλτη. Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1988.
Αρριανός «Αλεξάνδρου Κατάβασις». Εκδόσεις Ι. Ζαχαρόπουλος.
Αριστοτέλους « Περί ποιητικής» μετάφραση Μενάρδου. Εκδόσεις της Εστίας, 1936.
Αρχαία Κυπριακή Γραμματεία μετάφραση Ανδρέα Βοσκού και συνεργατών. Εκδόσεις του ιδρύματος Αναστασίου Γ. Λεβέντη, Λευκωσία, 1995.
Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι Έλληνες»«Ομηρικά – Επικός κύκλος» (Βατραχομυομαχία, Τιτανομαχία, Μικρά Ιλιάς, Ιλίου Πέρσις, Αγών Ομήρου-Ησιόδου). Εκδόσεις Κέδρος, 2005.
Αρχαία Ελληνική Λυρική Ποίηση. Τεύχη Α’ και Β’: (Αλκμάν, Στησίχορος, Αλκαίος, Σαπφώ, Ίβυκος, Ανακρέων, Σιμωνίδης, Αττικά Συμποτικά Τραγούδια). (Μετάφραση στα αγγλικά από τον C.MBowra). Εκδόσεις του Μορφωτικού ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, 1982-83.
Αρχαϊκός Λυρισμός Μετάφραση –Επιμέλεια: Α. Δ. Σκιαδάς. Εκδόσεις Καρδαμίτσα,1981.
Βιργιλίου «Αινειάδα –Βιβλίο ΙΙ», (μετάφραση Ελένη Γκάστη). Εκδόσεις Τυπωθήτω – Γιώργος Δάρδανος, 2005.
Βιργιλίου «Αινειάς -Μία Ανάγνωση» του Μ. Γ. Μερακλή. Εκδόσεις Γαβριηλίδη, 2005.
Γοργίας «Ελένης εγκώμιον», εισαγωγή- Μετάφραση- Σχόλια Α. Τάτση- Δ.Γ. Σπαθάρας. Εκδόσεις 21ου , 1998.
Ευριπίδη «Ηρακλείδες», μετάφραση Κώστα Βάρναλη. Εκδόσεις Φέξη, 1913.
Ηρόδοτος «Ιστορίαι (Κλειώ- Ευτέρπη- Θάλεια- Μελπομένη- Τερψιχόρη- Ερατώ- Πολυμνία- Ουρανία- Καλλιόπη)» Εκδόσεις Παπαδήμα, 1988-1990.
Ησίοδος «Έργα και ημέρες- Θεογονία- Η ασπίδα του Ηρακλή», μετάφραση Σ. Γκιργκένη. Εκδόσεις Ζήτρος, 2001.
Ησίοδος «Θεογονία- Έργα και Ημέρες- Ασπίς Ηρακλέους- Ηοιαι», μετάφραση Π. Λεκατσάς.Εκδόσεις Ι. Ζαχαρόπουλος, 1941.
Θουκυδίδου «Ιστοριαι», μετάφραση Ε. Βενιζέλου.Εκδόσεις Σμυρνιωτάκη, 1940.
Καλλίμαχος, Λυκόφρων, Άρατος (Λυκόφρωνος «Αλεξάνδρα») μετάφραση (από το αρχαίο κείμενο στα Αγγλικά), A.W.MairG.R.MairLoeb ClassicalLibrary, 1977.
Κόϊντος Σμυρναίος «Ιλίου Πέρσις», μετάφραση (από το αρχαίο κείμενο στα Αγγλικά), A.S.WayLoebClassical Library, 1984.
Όμηρου «Ιλιάδα», (μετάφραση Πολυλά). Σχολικό εγχειρίδιο με συγκριτικά σχόλια και πηγές,Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων.
Ομήρου «Οδύσσεια», (μετάφραση Σιδέρη). Σχολικό εγχειρίδιο, Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων.
Ομήρου «Άπαντα- Ιλιάδα Α΄& Β΄» (ΜετάφρασηΠολυλά- αρχαίο και νέο κείμενο). Εκδόσεις Χριστόπουλου, 1993.
Ομηρικοί Ύμνοι Μετάφραση Δ.Π. Παπαδίτσας- Ε. Λαδιά. Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1985.
Παλατινή Ανθολογία Μετάφραση του Ανδρέα Λεντάκη. Εκδόσεις Δωρικός, 1987.
Παυσανίου «Ελλάδος περιήγησις» Εκδοτική Αθηνών, 1981.
Πινδάρου «Πυθιόνικοι», μετάφραση Θρασύβουλου Σταύρου. Εκδόσεις του Τμήματος Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1980.
Πινδάρου «Ολυμπιόνικοι, Πυθιόνικοι, Νεμεόνικοι, Ισθμιόνικοι», μετάφραση και εκδόσεις του Βασιλείου Λαζανά, 1997.
Πλάτων «Συμπόσιο- Κριτίας». Επιμέλεια: Γιάννης Κορδάτος, μετάφραση: Β. ΔεδούσηςΓ. Κορδάτος. Εκδόσεις Ι. Ζαχαρόπουλος
Σοφοκλή «Φιλοκτήτης», μετάφραση Α.Καμπάνη. Εκδόσεις Φέξη,1913.
Σοφοκλή «Αίας μαστιγοφόρος», μετάφραση Κώστα Βάρναλη. Εκδόσεις Φέξη, 1913.
Τραγωδίες του Ευριπίδη «Ανδρομάχη- Τρωάδες- Ιφιγένεια εν Αυλίδι -Ελένη- Ρήσος», ΜετάφρασηΘρασύβουλου Σταύρου. Εκδόσεις της Εστίας, 1994.
Ovid «Metamorphoses». Oxford University Press, 1986
Plato «Symposium». Loeb Classical LibraryHarvardUniversity Press, 1983.
Pausanias «Description of Greece (Γεωγραφικά) ».Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1993.
Xenophon «MemorabiliaOeconomicusSymposium,Apology». Loeb Classical LibraryHarvard UniversityPress, 1992

Ελληνικές εκδόσεις

«Αγώνες και Αθλήματα στην Αρχαία Θεσσαλία»Έκδοση του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων, 2004.
Αθηνογένης Θεμιστοκλής «Ο Άνθρωπος του Ομήρου, εσωτερική δομή της Ιλιάδας». ΕκδόσειςΚαραβιά,1969.
Βαμβουνάκη -Raffan Γεωργία «Ξενιτεία Αχιλλέως». Εκδόσεις Δομός, 2005.
Βασιλικού Ντόρα «Μυκηναϊκά Σφραγιστικά Δαχτυλίδια» Εκδόσεις της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών, 1997.
Βασιλικού Ντόρα «Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός»
Βαρουφάκης Γιώργος «Η Ιστορία του Σιδήρου (από τον Όμηρο στον Ξενοφώντα)». Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2005.
Γεωργίου Σωτήριος «Ο Αχιλλέας του Ομήρου». Εκδόσεις Γρηγόρη, 2004.
Δακορώνια Φανουρία, Δημήτρης Κωτούλας, Ευαγγελία Μπαλτά, Βασιλική Συθιακάκη, Γιώργος Τόλιας «Λοκρίδα, Ιστορία και Πολιτισμός». ΕκδόσειςΚτήματος Χατζημιχάλη, 2002.
Δασκαλάκη Απ. Β. «Ο Μέγας Αλέξανδρος και ο Ελληνισμός». Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων, 1979.
Ελληνική Γεωγραφική Εγκυκλοπαίδεια ΕκδόσειςΤεγόπουλου -Μανιατέα .
Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικής Μυθολογίας του Ι. Κακριδή, Εκδοτική Αθηνών, 1986.
Εγκυκλοπαίδεια της Αρχαίας Ελλάδας ΕκδόσειςΆγκυρα, 2002.
Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος LarousseBritannicaΕκδόσεις Πάπυρος.
Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή Εκδοτικός οίκοςΤεγόπουλου –Μανιατέα.
Εγκυκλοπαίδεια «Ιστορία των Ελλήνων». Εκδόσεις Δομή.
Εγκυκλοπαίδεια Πατριδογνωσία Εφημερίδα Έθνος,Πήγασος Εκδοτική.
Επίτομη Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Όμηρος-Προομηρική και Ομηρική Ποίηση». Εκδόσεις Λιβάνη, 2004.
Ζεγγέλης Κων/νος « Η επιστήμη της φύσεως παρ’ Ομήρω». Εκδόσεις του Πανεπιστημίου Πατρών, 1997.
Ζερβού Αλεξάνδρα «Το παιχνίδι της ομηρικής δημιουργίας στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια». ΕκδόσειςΚαρδαμίτσα, 2003.
Θεοδωρίδη X«Εισαγωγή στη φιλοσοφία». Εκδόσεις της Εστίας, 1982.
Ιακωβίδη Σπύρου «Γλας Ι (Η ανασκαφή 1955-1961)». Εκδόσεις της Αρχαιολογικής Εταιρείας Αθηνών, 1989.
Καραμπεροπούλου Αγγελική «Τα παραμύθια της Υπερείας Κρήνης». Εκδόσεις Ταξιδευτής, 2007.
Κακριδή Ι. Θ. «Ομηρικές Έρευνες», εκδόσεις τηςΕστίας, 1984.
Κακριδή Ι. Θ. «Ο ποιητής και η Μυθική παράδοση», Αθήνα 1980.
Κακριδή Ι. Θ. « Προομηρικά, Ομηρικά, Ησιόδεια». Αθήνα, 1980.
Κορομηλά Μαριάνα «Οι Έλληνες στη Μαύρη Θάλασσα (Από την εποχή του Χαλκού ως τις αρχές του 20ου Αιώνα)». Έκδοση της Πολιτιστικής Εταιρείας «Πανόραμα», 1991.
Λάζος Χρήστος «Παίζοντας στο χρόνο (Αρχαία Ελληνικά &
Βυζαντινά παιχνίδια)». Εκδοτικός οίκος Αίολος, 2002.
Λεκατσά Παναγή «Η Μητριαρχία και η σύγκρουσή της με την Ελληνική Πατριαρχία». ΕκδόσειςΚαστανιώτη, 1977.
Μαζαράκης-Αινιάν Αλ. «Όμηρος και Αρχαιολογία». Εκδόσεις Ινστιτούτο του Βιβλίου- Α. Καρδαμίτσα, 2000.
Μακρής Σπύρος «Αμαζόνες». Εκδόσεις Αρχέτυπο, 2005.
Μαρωνίτης Δημήτρης «Ομηρικά Μεγαθέματα, πόλεμος- ομιλία- νόστος». Κέδρος, 1999.
Μέγα Γεωργίου «Εισαγωγή εις την λαογραφίαν». Εκδόσεις Πανεπιστημίου Αθηνών, 1981.
«Μινωιτών και Μυκηναίων γεύσεις» Υπουργείο Πολιτισμού και Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, 1999.
«Μνημεία της Μαγνησίας» Πρακτικά Συνεδρίου: Ανάδειξη του Διαχρονικού Μνημειακού Πλούτου του Βόλου και της Ευρύτερης Περιοχής, Βόλος 11-13 Μαΐου 2001». Εκδόσεις Βόλος, 2002.
Μπαρδάνη- Σημαντήρη Σοφία «Γυναικεία Πρόσωπα στην Ιλιάδα». Εκδόσεις Γρηγόρη, 2001.
Παπαχατζή Νικολάου «Η Θρησκεία στην Αρχαία Ελλάδα». Εκδοτική Αθηνών, 1987.
Πανταζής Βαγγέλης «Όμηρος και Τροία (Ερμηνεύοντας τα νέα ευρήματα)». ΕκδόσειςΚαρδαμίτσα, 2007.
Σκουβαράς Βαγγέλης - Κίτσος Μακρής«Αρχαιολογικός και Τουριστικός Οδηγός Θεσσαλίας», Εκδόσεις Όμηρος, 1958.
Τσοποτός Δημήτριος Κ. «Ιστορία του Βόλου». Εκδόσεις Καλλιτεχνικού Οργανισμού Δήμου Βόλου, 1991.
Τσακνής Ν. «Αργοναυτών Άθλα», Εκδόσεις Βόλος, 2004.
«Ο Βόλος και η Περιοχή του στην Ιστορική τους Διαδρομή» Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών- Γενική Γραμματεία Ολυμπιακών Αγώνων, Υπουργείο πολιτισμού, 2004.
Σερβετά Θεοφίλου «Όψεις του Αρχαίου κόσμου», εκδόσεις του ιδίου, 2002.
Τζιώνος Πάνος «Η Ιλιάδα- Ο Κόσμος μας». ΕκδόσειςΕξάντας, 2003.
Τσάιμου Κωνσταντίνα «Αρχαιογνωσία των Μετάλλων (Αρχαία Μεταλλευτική και Μεταλλουργική Τεχνική)». Εκδόσεις της Ιδίας, Αθήνα 1997.
Τσιφόρος Νίκος «Ελληνική Μυθολογία». ΕκδόσειςΕρμής, 1992
Τσομπανάκης Αγαπητός «Εισαγωγή στον Όμηρο». Εκδοτικός Οίκος Αφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1984.
.Franke Peter r. – Ειρήνη Μαραθάκη «Οίνος και νόμισμα στην Αρχαία Ελλάδα». Εκδόσεις Κτήματος Χατζημιχάλη, 1999.
Χριστόπουλος Μενέλαος «Όψεις της Ελένης στο Έπος και στο Δράμα». Εκδόσεις Πατάκη, 2007.

Ξένες εκδόσεις (μεταφρασμένες στα Ελληνικά)

Aleksandre AMaslennikov «Οι Αρχαίοι Έλληνες στο Βόρειο Εύξεινο Πόντο». Εκδοτικός ΟίκοςΑδελφών Κυριακίδη α.ε., 2000.
Μπονάρ Αντρέ «Ο Αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός» (1. Από την Ιλιάδα στον Παρθενώνα). ΕκδόσειςΘεμέλιο, 1985.
Burkert Walter «Ελληνική Μυθολογία και Τελετουργία, Δομή και Ιστορία». Εκδόσεις τουΜορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας, 1993.
Burkert Walter «Αρχαία Ελληνική Θρησκεία (Αρχαϊκή και Κλασσική Εποχή) ». ΕκδόσειςΚαρδαμίτσα, 1993.
Buxton Richard «Όψεις του Φαντασιακού στην Αρχαία Ελλάδα». University Studio Press, 2002.
Chadwick John «Ο Μυκηναϊκός Κόσμος». ΕκδόσειςGutenberg, 1997.
Clark Graham -Stewart Piggott «Προϊστορικέςκοινωνίες». Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1980.
Clark Lindsay «Μετά τον πόλεμο της Τροίας». Εκδόσεις Πατάκη, 2004
Clark Lindsay «Ο πόλεμος της Τροίας» Εκδόσεις Πατάκη, 2004.
de Polignac Francois «Η γέννηση της Αρχαίας Ελληνικής Πόλης». Εκδόσεις του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης, 2000.
de Romilly Jacqueline «Συναντήσεις με την Αρχαία Ελλάδα». Εκδόσεις Το Άστυ, 1997.
de Romilly Jacqueline «Σημερινές προοπτικές για το Ομηρικό Έπος». Εκδόσεις Καρδαμίτσα,1992.
de Romilly Jacqueline «Η εξέλιξη του Πάθους, Από τον Αισχύλο στον Ευριπίδη» Εκδόσεις το Άστυ, 2000.
de Romilly Jacqueline «Έκτωρ». Εκδόσεις το Άστυ, 1998.
Dickinson OTPK«Η Προέλευση του Μυκηναϊκού Πολιτισμού». Εκδόσεις Ινστιτούτο του Βιβλίου- Α. Καρδαμίτσα, 1992.
Dodds ER«Οι Έλληνες και το παράλογο». ΕκδόσειςΚαρδαμίτσα, 1978.
Edwards W.Mark «Όμηρος, ο ποιητής της Ιλιάδας». Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 2001.
Fantham ElaineHelene Peet FoleyNatalie BoymelKampenSarah BPomeroyHAlan Shapiro «Οι Γυναίκες στον Αρχαίο Κόσμο». Εκδόσεις Πατάκη, 2004.
Gerras Adel «Τροία». Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2004
Godden Fausto «Εισαγωγή στον Όμηρο». Εκδόσεις Δ. Ν. Παπαδήμα, 1981.
Griffin Jasper «Ο Όμηρος, για τη ζωή και τον θάνατο». Εκδόσεις 21ου, 1999.
Grimal Pierre «Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας». Εκδόσεις University Studio Press, 1991.
Κολομπόβα- Ε. Λ. Οζερέτσκαϊα «Η Καθημερινή ζωή στην Αρχαία Ελλάδα». Εκδόσεις Δημ. Ν. Παπαδήμα , 1989.
Lesky Albin «Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας». Εκδοτικός οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1981.
Marrou HI«Ιστορία της Εκπαιδεύσεως κατά την Αρχαιότητα». Εκδόσεις Φωτεινόπουλου, 1961.
Martin R. - HMetzger «Η Θρησκεία των Αρχαίων Ελλήνων». Εκδόσεις Ινστιτούτο του Βιβλίου- Α. Καρδαμίτσα, 1976.
Nilsson PMartin «Όμηρος και Μυκήνες». ΕκδόσειςΔωδώνη, 1986.
Nilsson PMartin «Η Μυκηναϊκή προέλευση της Ελληνικής Μυθολογίας». Εκδόσεις Δωδώνη, 1985.
Nilsson Martin «Η Πίστη των Ελλήνων». ΕκδόσειςΔωδώνη, 1998.
Olaya Pedro «Μυθολογικός Χάρτης της Ελλάδας». Εκδόσεις Road, 2003.
Page Denny «Η Ιλιάς και η Ιστορία». ΕκδόσειςΠαπαδήμα, 1988.
Pressfield Steven «Οι Τελευταίες Αμαζόνες».Εκδόσεις Πατάκη, 2003.
Redfield James «Η τραγωδία του Έκτορα –Φύση και πολιτισμός στην Ιλιάδα». Εκδόσεις Ευρύαλος, 1992.
Ruiperez SMartin - Jose Melena «Οι Μυκηναίοι Έλληνες». Εκδόσεις Ινστιτούτο του ΒιβλίουΜ. Καρδαμίτσα, 1996.
Snodgrass AM«Τα επιθετικά και αμυντικά όπλα των αρχαίων Ελλήνων». Εκδόσεις University StudioPress, 2003.
Schadewaldt Wolfgang «Από τον Κόσμο και το Έργο του Ομήρου». Εκδόσεις του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας, 1980.
Schein SethL. «Ο θνητός ήρωας». ΕκδόσειςUniversity Studio Press, 2007
Seaford Richard «Ανταπόδοση και τελετουργία. Ο Όμηρος και η τραγωδία στην αναπτυσσόμενη πόλη-κράτος». Εκδόσεις του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, 2003.
VidalNaquet Pierre «Ο Κόσμος του Ομήρου». Εκδόσεις ΕξάνταΝήματα , 2002.
Wace A& Fr. Stubbings «Όμηρος (A Companion to Homer) ». Εκδόσεις Καρδαμίτσα, 1984.

Ξένες εκδόσεις

Avagianou Aphrodite «Sacred Marriage in the Rituals of Greek Religion». Peter Lang, Inc.European AcademicPublishers, Bern, 1991.
Bennett J. Michael «Belted Heroes and Bound Women (The myth of the Homeric Warrior King) »Rowman & Littlefield Publishers Inc., 1997.
Best Jan -Nanny de Vries (editors) «Thracians and Mycenaeans (Proceedings of the Fourth International Congress of Thracology, Rotterdam, 24-26 September 1984) »EJBril, 1989.
Bonte Pierre (direction) «Epouser au Plus Proche». Editions de l’ ecole des hautes Etudes en sciences socials- Paris, 1994.
Bowersock G. W. «Fiction as History», the Sather Classical Lectures. University of California Press, 1994.
Burkert Walter «Tracks of Biology in Early Religions».Harvard University Press, 1996.
Burgess S. Jonathan «The tradition of the Trojan War in Homer and the Epic Cycle»The Johns Hopkins University Press, 2001.
Carpenter Rhys «Folk tale, Fiction and Saga in the Homeric Epics»University of California Press,BerkeleyLos AngelesLondon, 1974.
Crossland R. A. & Ann Birchall (Editors) «Bronze Age Migrations in the Aegean (Archaeological and Linguistic Problems in Greek Prehistory) ». Gerald Duckworth & Company Limited, 1973.
Crouwel J. H. «Chariots and Other Means of Land Transport in Bronze Age Greece»Allard Pierson Series-Amsterdam, 1981.
Dalby Andrew «Rediscovering Homer, inside the origins of the epic». W.W. Norton& Company Ltd. , 2006.
Desborough VR. d’ A. «The Last Mycenaeans and their Successors (An Archaeological Survey c.1200-c.1000) »Clarendon Press, 1966.
Dillon Matthew «Girls and Women in Classical Greek Religion»Routledge Publishing, 2002.
Dowden Ken «The Uses of Greek Mythology».Routledge PublishingLondon, 1997.
Edwards B. Ruth «Kadmos the Phoenician»Adolf M. HakkertPublisherAmsterdam, 1979.
Eller Cynthia «The myth of Matriarchal Prehistory».Beacon Press, Boston, 2000.
Farnell Lewis Richard «Hero Cults of the Greeks (And Ideas of Immortality)». Ares Publishers Inc.ChicagoIllinois, 1921.
Golden Mark & Peter Toohey (editors) «Sex and Difference in Ancient Greece and Rome»Edinburgh University Press Ltd, 1988.
Gnoli G., J.P. Vernant «La mort, les morts dans les societes anciennes». Cambridge University Press,Editions de la maison des sciences de l’ Homme, 1982.
Higgins Reynold «Minoan and Mycenaean Art».Thames & Hudson, 1977.
Hooker J. T«Mycenaean Greece»Routledge & Kegan Paul PublishingLondon, 1976.
Jones Christopher «Kinship Diplomacy in the Ancient World»Harvard University Press, 1999.
Lorimer HL«Homer and his Monuments».MACMILLAN & Co. LTD., 1950.
Lord William Taylour «The Myceaneans»Thames andHudson, 1994.
Luce J.M. (editor) «Paysage et Alimentation dans le monde Grec». Pallas revue d’études antiques, Presses Universitaires du Mirail, 2000.
Luce J.V. «Homer and the Heroic age». Harper and Row Publishers, 1975.
Murray Oswyn -Simon Price (editors) «The Greek City (From Homer to Alexander) »Oxford University Press, 2002
Powell Judith «Fishing in the Prehistoric Aegean»Paul Astroms Forlag, 1996.
Reed C. M. «Maritime traders in the Ancient Greek World»Cambridge University Press, 2003.
Shapiro H. A. «Myth in to art (Poet and Painter in Classical Greece) »Routledge PublishingLondon 1994
Smith D. Anthony «The Ethnic origins of Nations».Blackwell Publishing, 1991.
Snodgrass M. Anthony «An Archaeology of Greece(The Present State and Future Scope of a Discipline) ». Sather Classical Lectures, University of California Press, Ltd., 1987.
Sourvinou- Inwood Christiane «Reading Greek Death, to the end of the Classical Period». Clarendon Press,Oxford, 1996.
Tsetskhladze G. R. - A. M. Snodgrass (editors) «Greek Settlements in the Eastern Mediterranean and theBlack Sea». BAR International Series 1062,Archaeopress, 2002.
Vansina Jan «Oral Tradition as History». James Currey Ltd, East African Educational Publishers, 1997
Vaughan J. Sarah – William D. E. Coulson (editors) «Palaeodiet in the Aegean». Wiener Laboratory Monograph 1, Oxbow Books, 2000.
Vanshoonwinkel Jacques «L’ Egee et la Mediteranee Orientale A La Fin Du IIe Millénaire (Témoignages Archéologiques et sources écrites)». Archaeologia Transatlantica IX, Art and Archaeology Publications,College Erasme, Louvain-la-Neuve, 1991.
Vermeule Emily «Greece in the Bronze Age»TheUniversity of Chicago Press, 1972.
Ward A.G. «The Quest for Theseus»Praeger Publishers, 1970.
Woodard D. Roger «Greek Writing (from Knossos to Homer) »Oxford University Press, 1997.

ΑΡΘΡΑ & ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ

«Οι Έλληνες στη Μαύρη Θάλασσα (από την εποχή του χαλκού ως τις αρχές του 20ου αιώνα) τηςΠολιτιστικής Εταιρείας Πανοράματος. Τριμηνιαίο φυλλάδιο, 1992.
«Νεότερα Δεδομένα των Ερευνών για την Αρχαία Ιωλκό» Πρακτικά Επιστημονικής συνάντησης, 12/5/1993. Έκδοση του Δημοτικού Κέντρου Ιστορικών Ερευνών και Τεκμηρίωσης Αρχείων και Εκθεμάτων, 1994.
«”Μυρμιδόνες, Νηρηίδες, Φρύγες” και …αμφισβητήσεις». Της Αφροδίτης Γραμμελή, σελίδα 6*33, στο ένθετο «το άλλο Βήμα» (εφημερίδα «το Βήμα»). Κυριακή 1 Αυγούστου 2004.
«Περιοδικό National Geographic» DVD Troy (Τροία) Οκτώβριος 2004.
«Η Τεχνολογία στην Προϊστορική Ελλάδα»Περιοδικό «Τέχνες και Αρχαιολογία». Τριμηνιαία έκδοση, τεύχος 94, Μάρτιος 2005.
«Μάντεις και Μαντική» Εβδομαδιαίο περιοδικό «Ιστορικά», ένθετο της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία», 22/9/2005.